Pranvera dhe vjeshta duket të jenë dy nga stinët që stimulojnë depresionin tek njerëzit. Më të rrezikuarit janë sipas specialistëve, të gjithë ata të cilët njihen si tipa depresivë, por nuk marrin mjekime apo kurat e duhura. “Pranvera riaktivizon gjendjen depresive duke bërë që njerëzit të arrijnë edhe në vetëvrasje”, tregon gjatë një interviste për gazetën “Tirana Observer”, mjeku psikiatër Pasho Maksuti. Sipas tij, vetëvrasja ndodh më shumë tek njerëzit që nuk kanë marrë mjekime, që nuk janë konsultuar me një specialist. Dhe, madje personat janë edhe më të rrezikuar nëse shfaqin probleme, por nuk shkojnë t’i identifikojnë dhe kurojnë ato. Përpos kësaj, specialisti Maksuti shpjegon simptomat kryesore të kësaj kategorie, rastet kur duhen trajtuar dhe vëzhguar me kujdes.

1- Duke marrë shkas nga vetëvrasjet e njëpasnjëshme që kanë ndodhur kohët e fundit në vendin tonë, mendoni se ndryshimi i klimës ka lidhje me vetëvrasjen?

Sipas studimeve, disa sëmundje, mes të cilave edhe depresioni, konstatohet se kanë karakter stinor, shfaqja e të cilave ndodh në pjesën më të madhe në periudhën e pranverës dhe të vjeshtës. Kjo do të thotë që, pranvera riaktivizon gjendjen depresive duke bërë që njerëzit të arrijnë edhe në vetëvrasje.

2- Kjo ndodh në mënyrë të menjëhershme apo personi duhet të ketë menduar edhe më parë vetëvrasjen?

Vetëvrasja ndodh më shumë tek njerëzit që nuk kanë marrë mjekime, që nuk janë konsultuar me një specialist. Pra, një person që ka probleme, por nuk shkon t’i identifikojë dhe t’i kurojë ato mund të mendojë shumë gjëra, por pa qenë askush në dijeni rreth kësaj. Për një kohë të gjatë individi mendon për t’i bërë këto akte dhe vjen një moment që për një arsye dhe një tjetër i vë ato në zbatim. Në periudhën e pranverës këto janë më të dukshme, por se cilat janë faktorët që ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejt kjo ende nuk dihet.

3- A keni pasur ju vetë raste të personave që kanë marrë mjekim dhe më pas janë vetëvrarë?

Po, por ka qenë raste të pakta. Duhet të kuptohet nga të gjithë, që mjekimi, kurimi në mënyrë të vazhdueshme eviton që personat në gjendje depresive të arrijnë deri aty sa t’i japin fund jetës. Nëse ata gjejnë mbështetjen e duhur si në qendrat spitalore dhe kujdesin e familjeve, rreziku për të arritur deri në këtë pikë është shumë i ulët.

4- Mund të shmangen këto fenomene?

Forma e parë dhe më e mirë është që të kurohet, kjo nuk dështon asnjëherë. Një element tjetër i rëndësishëm është edukimi i popullatës, kjo do të thotë që njerëzit duhet të heqin dorë nga mendimi që mund të shërohen tek mjeku popullor, duke i besuar besëtytnive. Vetëm me medikamente, me kujdesin e specialistëve individët mund të lënë pas vështirësitë me praktikën e tyre.

5- Cilat janë simptomat që do ta bënin më të dukshme gjendjen depresive tek një individ?

Ndjenja faji, vetëvlerësim i ulët, vështirësi në përqendrim, çrregullime të gjumit, të oreksit, si dhe të energjisë janë format kryesore me të cilat mund të kuptonin këtë sëmundje. Ka dy lloje depresionesh, depresioni ekzogjen shfaqet si reaksion ndaj ngjarjeve të jashtme dhe është i lidhur ngushtë me pakënaqësitë dhe me ankthet prej nga e ka prejardhjen. Depresioni endogjen shkaktohet nga ndonjë mosfunksionim biokimik dhe duket të jetë i lidhur gjenetikisht me buliminë, ose dhe me alkoolizmin e përdorimin e drogës. Në Shqipëri është depresioni endogjen më i përhapur, sidomos tek moshat e mesme.

6- Mund të kurohet krejtësisht depresioni?

Po, sot shkenca ka bërë mrekulli, ndaj kurimi i saj është bërë më i lehtë. Gjithsesi, në Shqipëri në mungesë të investimeve nuk janë të shumta mënyrat me të cilat mund të eliminohej në afat të shkurtër depresioni. Disa nga mundësitë mund të ishin, piketimi i sjelljeve të pacientit, terapi interpersonale, ku shikohet se si depresioni prek marrëdhëniet e pacientit me të afërmit e tij, po ashtu edhe terapia psiko-dinamike, shikimi i traumave dhe ngjarjeve në jetën e pacientit që mund të kenë shkaktuar depresion.

7- Çfarë moshe kanë në përgjithësi personat që kanë probleme mendore. A është Shqipëria një vend shumë i prekur nga kjo gjendje?

Nga statistikat që janë bërë rezulton se, 6-8% e popullsisë së përgjithshme të popullsisë ka probleme mendore dhe një pjesë minore e tyre marrin mjekim. Gjendja depresante prek të gjitha moshat. Aktualisht në spitalin psikiatrik ndodhen persona nga 20-vjeç dhe deri tek moshat e treta. Gjithsesi duhet thënë se tek moshat e dyta, kjo bëhet më e dukshme. Sot në Shqipëri nuk është mundur ende të largohet nga mendja e njerëzve mendimi apo stigma që po shkova tek psikologu duhet të jem patjetër i çmendur. Ashtu si çdo organ tjetër i trupit edhe truri mund të sëmuret dhe në sajë të medikamenteve të arrijë të shërohet plotësisht. Apeli që unë bëj është që, në rastin e parë që konstatoni se keni një problem mendor, apo dikush tjetër pranë jush e shfaq këtë gjendje, duhet në mënyrën më absolute t’i drejtoheni një specialisti. Kjo është zgjidhja e vetme në sajë të cilës mund të shërohen.
 




____________

Per mua, vjeshta eshte ajo qe zakonisht e ndryshon gjendjen time emocionale te dites. Ne nje dite e vrenjtur dhe me shi, shpesh here me ben te futem ne mendime te thella, per gjera sa me te vogla, te merzitem pa pasur arsye, te mos jem e perqendrueshme ne biseda apo sikur dhe ne ndjekjen e nje filmi...
Dielli me frymzon, me jep energji, me jep shprese...  
 




____________

Lot Dielli